Παθήσεις Αμφιβληστροειδούς & Ωχράς Κηλίδας

Τι είναι ο αμφιβληστροειδής και η ωχρά κηλίδα

Ο αμφιβληστροειδής είναι το φωτοευαίσθητο στρώμα στο πίσω μέρος του οφθαλμού που μετατρέπει το φως σε οπτικό σήμα. Η ωχρά κηλίδα είναι η κεντρική περιοχή με την υψηλότερη ευκρίνεια, εκεί εστιάζουμε για ανάγνωση, αναγνώριση προσώπων και λεπτομέρειες οδήγησης.

Παθήσεις που προσβάλλουν την ωχρά ή τον υπόλοιπο αμφιβληστροειδή μπορεί να εκδηλώνονται με μείωση οξύτητας, παραμόρφωση γραμμών (μεταμόρφωση), κεντρική θόλωση, σκιές στο πεδίο ή έντονες μυοψίες και φωτοψίες, η κλινική εικόνα εξατομικεύεται και δεν «διαβάζεται» αξιόπιστα χωρίς εξέταση.

Η πρώτη προσέγγιση συχνά ξεκινά από ολοκληρωμένο οφθαλμολογικό έλεγχο (check-up), ώστε να εκτιμηθούν διάθλαση, μέσο οπτικό, πιέσεις όπου ενδείκνυται και να σχεδιαστεί αν χρειάζεται εξειδικευμένη απεικόνιση ή θεραπεία.

Ο περιφερικός αμφιβληστροειδής συμβάλλει στο συνολικό οπτικό πεδίο, βλάβες εκεί μπορεί να μην επηρεάζουν άμεσα την κεντρική οξύτητα στα αρχικά στάδια, γι’ αυτό η συνδυασμένη αξιολόγηση με κλινική εξέταση και όπου ενδείκνυται OCT και OCTA βοηθά να μην παραλείπονται σιωπηλές εξελίξεις.

Κύριες παθήσεις στο πλαίσιο της φροντίδας

Η ηλικιακή εκφύλιση ωχράς (AMD) είναι συχνή σε μεγαλύτερες ηλικίες, διακρίνεται σε ξηρή και υγρή μορφή, με διαφορετικές ανάγκες παρακολούθησης και θεραπείας. Για επιλεγμένα στάδια ξηρής AMD μπορεί να συζητείται θεραπεία με Valeda (PBM), η υγρή μορφή και πολλές άλλες αγγειακές καταστάσεις αντιμετωπίζονται συχνά με ενδοϋαλοειδικές ενέσεις anti-VEGF όταν οι ενδείξεις το επιτρέπουν.

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και οι αγγειακές αποφράξεις αμφιβληστροειδούς απαιτούν στενή σύνδεση με τη γενική υγεία (σάκχαρο, αρτηριακή πίεση, λιπίδια) και εξατομικευμένο ρυθμό ελέγχου. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις η Argon laser φωτοπηξία εντάσσεται στο θεραπευτικό πλάνο μαζί με άλλες παρεμβάσεις.

Η οπή ωχράς και η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς ανήκουν σε καταστάσεις που μπορεί να απαιτούν επείγουσα αξιολόγηση ή χειρουργική αντιμετώπιση, η οργάνωση φροντίδας γίνεται κατά περίπτωση και δεν αντικαθιστά την άμεση επικοινωνία όταν εμφανίζονται ανησυχητικά συμπτώματα.

Στη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια η βαρύτητα κυμαίνεται από μικροανευρύσματα έως οιδήματα ωχράς και προλιπαιμική ισχαιμία, ο ρυθμός ελέγχου συνδέεται με το στάδιο και τη σταθερή ρύθμιση του σακχάρου, σύμφωνα με διεθνή πρωτόκολλα και την ατομική κρίση του οφθαλμιάτρου.

Απεικόνιση: OCT, φωτογραφία βυθού, αγγειογραφία

Η OCT αμφιβληστροειδή και OCTA επιτρέπει λεπτομερή αξιολόγηση δομών και αγγειακών μορφών χωρίς επαφή, συχνά κεντρική στη διάγνωση και την παρακολούθηση AMD, οιδήματος και άλλων αλλοιώσεων.

Η ψηφιακή φωτογραφία βυθού καταγράφει την επιφανειακή εικόνα και βοηθά στην παρακολούθηση με τον χρόνο, η φλουοροαγγειογραφία (FA) χρησιμοποιείται επιλεκτικά όταν χρειάζεται λεπτομερέστερη αγγειακή πληροφορία, σύμφωνα με την κλινική κρίση.

Καμία εξέταση από μόνη της δεν αντικαθιστά τη συνολική κλινική εκτίμηση, οι επιλογές συνδυάζονται ώστε να μειώνεται η καθυστέρηση στην έναρξη θεραπείας όπου αυτή είναι αναγκαία.

Η σύγκριση σειρών OCT σε διαφορετικές ημερομηνίες βοηθά να ανιχνεύεται πρόοδος ή σταθερό στάδιο και να προσαρμόζεται το διάστημα μεταξύ επισκέψεων, η ψηφιακή φωτογραφία βυθού συμπληρώνει την εικόνα όταν χρειάζεται αρχειοθέτηση ευρυέδρας ευρημάτων.

Συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται

Απότομη αύξηση μυοψιών, λάμψεις σαν αστραπές ή αίσθημα σκίασης μπορεί να σχετίζονται με ρωγμή ή αποκόλληση και απαιτούν ταχεία οφθαλμολογική αξιολόγηση.

Μεταμόρφωση ευθειών ή σταδιακή κεντρική θόλωση μπορεί να αντανακλούν αλλοιώσεις ωχράς, η καθυστέρηση στην επίσκεψη μειώνει τις ευκαιρίες για έγκαιρη παρέμβαση όταν αυτή είναι διαθέσιμη.

• Νέα ή επιδεινούμενα συμπτώματα στο ένα μάτι ή και στα δύο
• Απώλεια τμήματος πεδίου ή αιφνίδια μείωση οξύτητας
• Πόνος μαζί με οπτικές αλλαγές (σπανιότερα στον αμφιβληστροειδή, αλλά απαιτεί διάκριση από άλλες καταστάσεις)

Ο ιατρός θα σας καθοδηγήσει αν χρειάζεται επείγουσα επίσκεψη ή προγραμματισμένος έλεγχος, μην αυτοδιαγιγνώσκετε βασισμένοι μόνο σε γενικές περιγραφές ιστοσελίδας.

Η αυτοαξιολόγηση με κάλυψη ενός ματιού ή απλές οικιακές δοκιμασίες δεν αντικαθιστά τη βυθοσκόπηση ούτε την απεικόνιση, χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα όταν έχει διδαχθεί σωστά στο ιατρείο.

Παρακολούθηση, πρόληψη και επόμενα βήματα

Για άτομα με διαβήτη, οικογενειακό ιστορικό AMD ή γνωστή αγγειακή νόσο, ο τακτικός έλεγχος συχνά συντομεύει το διάστημα μεταξύ επισκέψεων σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, το ακριβές χρονοδιάγραμμα ορίζεται ατομικά.

Η χρήση πίνακα Amsler ή παρόμοιων οδηγιών μπορεί να βοηθά στην έγκαιρη ανίχνευση μεταβολών στην κεντρική όραση, χωρίς να υποκαθιστά την κλινική εξέταση και την απεικόνιση.

Για επισκόπηση όλων των υπηρεσιών του ιατρείου δείτε τις υπηρεσίες, για ραντεβού, διευκρινίσεις και ερωτήσεις επικοινωνία.