Ενδοϋαλοειδικές Ενέσεις (anti-VEGF)

Τι είναι οι ενδοϋαλοειδικές ενέσεις anti-VEGF

Ο παράγοντας VEGF (vascular endothelial growth factor) συμμετέχει φυσιολογικά στην ανάπτυξη αγγείων, σε ορισμένες παθήσεις του αμφιβληστροειδή η υπερβολική του δράση συνδέεται με διαρροή υγρού, οίδημα ωχράς ή νεοαγγείωση που απειλεί την κεντρική όραση. Τα σκευάσματα anti-VEGF στοχεύουν σε αυτή τη διέγερση και, σε κατάλληλες ενδείξεις, βοηθούν να σταθεροποιηθεί ή να βελτιωθεί η εικόνα, χωρίς να «θεραπεύουν» τη βασική νόσο σε όλες τις μορφές της.

Η θεραπεία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των παθήσεων αμφιβληστροειδούς και ωχράς κηλίδας. Η κλινική εξέταση συνδυάζεται συχνά με OCT / OCTA για μέτρηση πάχους και ροής, ψηφιακή φωτογραφία βυθού για παρακολούθηση αλλοιώσεων και, όπου ενδείκνυται, φλουοροαγγειογραφία (FA) για λεπτομερέστερη αγγειακή πληροφορία. Η ερμηνεία γίνεται από τον οφθαλμίατρο και καθορίζει ρυθμό ενέσεων και στόχους.

Η ξηρή μορφή ηλικιακής εκφύλισης ωχράς και άλλες καταστάσεις χωρίς ενεργό οίδημα ή νεοαγγείωση δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, σε επιλεγμένα σενάρια ξηρής AMD μπορεί να συζητούνται άλλες προσεγγίσεις, όπως η θεραπεία με Valeda (PBM), πάντα κατά κρίση. Για οξείες ή προχωρημένες καταστάσεις με ισχαιμία ή ανάγκη πανεπισκοπικής σταθεροποίησης, το πλάνο μπορεί να περιλαμβάνει και Argon laser φωτοπηξία μαζί ή σε διαφορετική φάση από τις ενέσεις.

Ενδείξεις και κλινικό πλαίσιο

Στην κλινική πράξη οι ενέσεις anti-VEGF χρησιμοποιούνται συχνότερα σε υγρή (νεοαγγειακή) ηλικιακή εκφύλιση ωχράς, σε διαβητικό οίδημα ωχράς (DME) και σε επιπλοκές αγγειακών αποφράξεων κλάδου ή κεντρικής φλέβας αμφιβληστροειδούς όταν υπάρχει οίδημα ή νεοαγγείωση που δικαιολογεί αγωγή. Η ακριβής διάγνωση, το στάδιο και η παρουσία συννοσηρότητας (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση) καθορίζουν την ένταση της παρακολούθησης και το χρονοδιάγραμμα.

Ο στόχος δεν είναι πάντα «τέλεια» όραση αλλά μείωση οιδήματος, περιορισμός διαρροής και προστασία της ωχράς στο χρόνο. Ορισμένοι ασθενείς ανταποκρίνονται γρήγορα, άλλοι χρειάζονται περισσότερες επαναλήψεις ή αλλαγή σχήματος, η απόφαση βασίζεται σε επαναλαμβανόμενη εξέταση και απεικόνιση, όχι σε σταθερό «πρότυπο για όλους».

Ο προληπτικός έλεγχος ματιών στο πλαίσιο ολοκληρωμένου οφθαλμολογικού check-up βοηθά ώστε διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή άλλες παθήσεις να εντοπίζονται πριν εμφανιστούν μη αναστρέψιμες απώλειες, οι ενέσεις τότε εντάσσονται σε πλάνο που ήδη γνωρίζει τη βασική νόσο.

Φάρμακα, πλάνο φορτίσεων και συντήρησης

Χρησιμοποιούνται εγκεκριμένα σκευάσματα όπως aflibercept (Eylea), faricimab (Vabysmo), ranibizumab (Lucentis) και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, brolucizumab (Beovu), πάντα σύμφωνα με τις ενδείξεις, την αντοχή και τις οδηγίες του θεράποντος. Η επιλογή και η συχνότητα δεν είναι πανομοιότυπες για κάθε ασθενή, υπάρχουν φάσεις πυκνότερων ενέσεων (φόρτιση) και στη συνέχεια διάστημα συντήρησης ή επανέναρξης όταν υπάρχει υποτροπή οιδήματος στην απεικόνιση ή στην κλινική εικόνα.

Η συζήτηση περιλαμβάνει ρεαλιστικές προσδοκίες, κόστος–χρόνο μετακινήσεων και συμμόρφωση στην παρακολούθηση. Η διακοπή χωρίς ιατρική οδηγία μπορεί να επιτρέψει επανεμφάνιση οιδήματος, οι αλλαγές στο πλάνο γίνονται μετά από εξέταση και όχι με βάση μόνο υποκειμενική αίσθηση βελτίωσης.

Πώς γίνεται η ένεση

Η διαδικασία διενεργείται σε αποστειρωμένο χειρουργικό χώρο, υπό ασηπτικές συνθήκες. Προηγείται τοπική αναισθησία με κολλύρια, καθαρισμός και άνοιγμα βλεφάρων με αποστειρωμένο εξάρτημα, η ένεση γίνεται μέσω λεπτής βελόνας στο υαλοειδές, σε συγκεκριμένο τεταρτημόριο που επιλέγεται κλινικά. Ο ασθενής είναι ξύπνιος, η διάρκεια της πράξης είναι σύντομη, αλλά η προετοιμασία και ο μετεγχειρητικός έλεγχος μπορεί να προσθέτουν χρόνο στην επίσκεψη.

Μετά την ένεση μπορεί να υπάρχουν μικρά επιπλέοντα (μυγάκια), θόλωση ή ερυθρότητα στο σημείο, συνήθως υποχωρούν. Δίνονται γραπτές οδηγίες για υγιεινή, χρήση σταγόνων όπου ορίζεται και για το πότε επιτρέπεται ο καθαρισμός του ματιού ή η έντονη σωματική άσκηση. Έντονος πόνος, σημαντική μείωση όρασης, έντονη ερυθρότητα με πύον ή αίσθημα «κουρτίνας» απαιτούν άμεση επικοινωνία σύμφωνα με τις οδηγίες επείγοντος.

• Συνοδός ή δημόσια συγκοινωνία αν η όραση είναι θολή μετά την πράξη
• Αποφυγή τριβής ματιού και σεβασμός στο χρονοδιάγραμμα σταγόνων
• Τήρηση ραντεβού απεικόνισης και κλινικού ελέγχου ακόμη και όταν «νιώθετε καλά»

Η συχνότητα των επισκέψεων στο πρώτο έτος είναι συνήθως μεγαλύτερη, στη συνέχεια μπορεί να αραιώνει αν η εικόνα παραμένει σταθερή. Κάθε υποτροπή στην OCT ή νέα συμπτώματα επαναφέρουν την ανάγκη για πυκνότερο πλάνο.

Κίνδυνοι, συνδυασμός με laser και παραπομπές

Όπως κάθε ενδοϋαλοειδική παρέμβαση, υπάρχουν σπάνιες αλλά σοβαρές επιπλοκές (λοίμωξη ενδοφθαλμίου, αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, αυξημένη πίεση, φλεγμονή κ.λπ.), η συνολική συχνότητα είναι χαμηλή όταν τηρούνται πρωτόκολλα. Οι ενέσεις δεν αντικαθιστούν τη ρύθμιση του διαβήτη ή της αρτηριακής πίεσης, παραμένουν μέρος ευρύτερης φροντίδας.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις το πλάνο συνδυάζεται με Argon laser φωτοπηξία (π.χ. όταν οι οδηγίες και η εικόνα το υποστηρίζουν για ισχαιμία ή άλλες ενδείξεις), χωρίς να σημαίνει ότι κάθε ασθενής χρειάζεται και τα δύο. Η σειρά και η χρονική απόσταση καθορίζονται ατομικά.

Για επισκόπηση όλων των υπηρεσιών του ιατρείου: υπηρεσίες. Για ραντεβού και ερωτήσεις: επικοινωνία.