Παιδοφθαλμολογία

Τι είναι η Παιδοφθαλμολογία

Η παιδοφθαλμολογία είναι ο κλάδος της οφθαλμολογίας που εξειδικεύεται στις παθήσεις της όρασης και των ματιών σε βρέφη, παιδιά και εφήβους. Στο πλαίσιο ενός πλήρους οφθαλμολογικού ελέγχου, τα παιδιά χρειάζονται διαφορετικές τεχνικές, εξοπλισμό και προσέγγιση από εκείνη που χρησιμοποιείται για ενήλικες ασθενείς.

Το οπτικό σύστημα βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης από τη γέννηση έως περίπου τα 7–9 χρόνια. Μέσα σε αυτό το κρίσιμο παράθυρο, οποιαδήποτε παθολογία — διαθλαστικό σφάλμα, στραβισμός ή αμβλυωπία — αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να επηρεάσει μόνιμα την ανάπτυξη της όρασης.

Παθήσεις που ανιχνεύονται και θεραπεύονται νωρίς έχουν σημαντικά καλύτερη πρόγνωση. Αντίθετα, η καθυστέρηση στη διάγνωση — ακόμα και λίγων μηνών — μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας ή να κάνει ορισμένες επιλογές αναποτελεσματικές.

Πότε πρέπει να γίνει η πρώτη εξέταση

Οι περισσότεροι γονείς περιμένουν μέχρι το παιδί να εκφράσει παράπονο για την όρασή του — αυτό όμως συχνά δεν συμβαίνει, επειδή το παιδί δεν γνωρίζει πώς είναι η «κανονική» όραση. Για τον λόγο αυτό, οι προληπτικές εξετάσεις είναι απαραίτητες ανεξαρτήτως συμπτωμάτων.

• Στους 6–12 μήνες: έλεγχος για συγγενείς παθήσεις, νυσταγμό, στραβισμό και θολερά μέσα του οφθαλμού (καταρράκτης, γλαύκωμα βρέφους)
• Γύρω στα 3 χρόνια: αξιολόγηση οπτικής οξύτητας, έλεγχος για αμβλυωπία και στραβισμό — ηλικία κλειδί για την έναρξη θεραπείας αν υπάρχει πρόβλημα
• Πριν από την είσοδο στο σχολείο (5–6 χρόνια): πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος, ανίχνευση διαθλαστικών σφαλμάτων που επηρεάζουν την ανάγνωση και τη μάθηση
• Κατά τη διάρκεια της σχολικής ηλικίας: ετήσια παρακολούθηση, ιδίως αν υπάρχει μυωπία ή οικογενειακό ιστορικό

Ανεξάρτητα από την ηλικία, άμεση εξέταση ενδείκνυται αν παρατηρηθεί στρέβλωμα ματιού, ασυνήθιστη κίνηση των ματιών, φωτοφοβία, κλείσιμο ενός ματιού, κόκκινος αντανακλαστικός κόρης σε φωτογραφία, ή αν το παιδί πλησιάζει υπερβολικά την οθόνη ή το βιβλίο.

Συχνές παθήσεις παιδιών

Οι πιο συχνές παθήσεις που αντιμετωπίζονται στην παιδοφθαλμολογία είναι:

• Αμβλυωπία («τεμπέλικο μάτι»): μειωμένη οπτική οξύτητα σε ένα μάτι χωρίς δομική βλάβη — η έγκαιρη αντιμετώπιση (γυαλιά, κάλυμμα, ατροπίνη) αποκαθιστά την όραση αν ξεκινήσει πριν ολοκληρωθεί η ανάπτυξη του οπτικού φλοιού
• Στραβισμός: ευθυγράμμιση ματιών που αποκλίνει — εσωτερική (εσωτροπία), εξωτερική (εξωτροπία) ή κατακόρυφη απόκλιση. Αντιμετωπίζεται με γυαλιά, ασκήσεις ή χειρουργική επέμβαση
• Μυωπία: αυξανόμενη συχνότητα σε παιδιά σχολικής ηλικίας — διόρθωση με γυαλιά ή φακούς επαφής, αξιολόγηση μέσω διάθλασης και συνταγής γυαλιών, παρακολούθηση εξέλιξης
• Υπερμετρωπία: συχνά χωρίς συμπτώματα στα μικρά παιδιά, μπορεί να οδηγήσει σε αμβλυωπία ή στραβισμό αν δεν διορθωθεί
• Αστιγματισμός: θολή εικόνα σε όλες τις αποστάσεις — αντιμετωπίζεται με κυλινδρικά γυαλιά
• Νυσταγμός: ακούσιες ρυθμικές κινήσεις των ματιών — αξιολόγηση αιτίας και διαχείριση της επίπτωσης στην όραση
• Δακρυορροή βρεφών: συχνά λόγω μη αποφράξεως δακρυναγωγού — στις περισσότερες περιπτώσεις αυτοΐαται, σπανίως απαιτεί παρέμβαση

Κάθε παιδί εξετάζεται ατομικά. Η διαχείριση εξαρτάται από την ηλικία, τη σοβαρότητα και τη συνεργασία του μικρού ασθενούς και της οικογένειας.

Η εξέταση στο ιατρείο

Η παιδοφθαλμολογική εξέταση προσαρμόζεται στην ηλικία και τη συνεργασία του παιδιού. Για τα μικρότερα παιδιά χρησιμοποιούνται εικόνες και σύμβολα αντί για γράμματα, ενώ σε βρέφη η αξιολόγηση γίνεται με παρατήρηση της αντίδρασης σε οπτικά ερεθίσματα.

• Μέτρηση οπτικής οξύτητας με παιδικές οπτότυπες (εικόνες, σχήματα ή γράμματα ανάλογα ηλικίας)
• Κάλυψη (cover test) για αξιολόγηση ευθυγράμμισης των ματιών και ανίχνευση στραβισμού
• Σκιασκόπηση ή αυτόματη διάθλαση υπό κυκλοπληγία (ειδικά κολλύρια που αδρανοποιούν την ακκομόδαση) για ακριβή μέτρηση της διάθλασης
• Βιομικροσκόπηση με σχισμοειδή λυχνία για εξέταση πρόσθιου τμήματος
• Βυθοσκόπηση και αξιολόγηση οπτικού νεύρου, αμφιβληστροειδούς και ωχράς κηλίδας
• Τονομέτρηση (μέτρηση ενδοφθάλμιας πίεσης) όπου κρίνεται απαραίτητο

Η χρήση κυκλοπληγικών κολλυρίων (μυδρίαση) είναι συχνά απαραίτητη για την ακριβή μέτρηση της διάθλασης σε παιδιά. Μετά την εξέταση, η όραση για κοντινές αποστάσεις μπορεί να είναι προσωρινά θολή για αρκετές ώρες — φροντίστε να μη χρειαστεί να οδηγήσετε μόνοι αν σας φέρει κάποιος.

Συνιστάται οι γονείς να έχουν μαζί τους πληροφορίες για τυχόν οικογενειακό ιστορικό οφθαλμολογικών παθήσεων, καθώς και προηγούμενες συνταγές γυαλιών αν υπάρχουν. Για όλες τις υπηρεσίες του ιατρείου μας δείτε τη σχετική σελίδα.